De werking van een warmtepomp is het beste te vergelijken met de werking van een koelkast. De warmte in de koelkast dient afgevoerd te worden. Hiervoor wordt een koelmedium (koelvloeistof) gebruikt. Wanneer de koelkast andersom gebruikt wordt, kan de warmte uit de omgeving via het koelmedium getransporteerd worden en hiermee de koelkast opwarmen. De warmte wordt aan de achterkant van de koelkast weer afgegeven aan de omgevingstemperatuur.

Om de werking van de warmtepomp te verklaren, moet de koelkast gezien worden als een gebouw en de omgevingstemperatuur moet vervangen worden door grondwater, waaraan de warmte onttrokken kan worden. De warmtepomp brengt de aangeleverde temperatuur van het grondwater op een hoger temperatuursniveau. De waterpomp brengt de aangeleverde temperatuur op een hoger temperatuursniveau.

Voorbeeld: het grondwater dat wordt geleverd aan de warmtepomp heeft een temperatuur van 12 graden. Dankzij de warmtepomp wordt de temperatuur van het onttrokken water verhoogd naar maximaal 55 graden. De warmte die vrij komt bij het opwarmingsproces, kan dan benut worden voor bijvoorbeeld vloerwarming.